Imperium Ottomańskie

Osman I “Ghazi”

Podstawowe dane:
ojciec: Ertogrul (Ertugrul)
matka: Hayme Hatun
Data i miejsce urodzin: 1258 - Sögüt
Data i miejsce śmierci: 1324 lub 1326 - Sögüt
Miejsce pochówku: Bursa (Brusa)
Panował lat: (1280 - 1324/26) 44/46 lat lub (1288 - 1324/26) 36/38 lat
Tron przejął mając: 22 lata lub 30 lat
Zmarł w wieku: 66/68 lat
Obszar państwa: 16.000 km2

Według źródeł był najstarszym synem Ertogrula wywodzącego się ze szczepu Turków Oguzów, który był lennikiem władcy seldżuckiego Keykobada I i władał z tego tytułu terenami wokół miasteczka Sögüt w północno-zachodniej Anatolii, które graniczyły bezpośrednio z Bizancjum. Osman był jego następcą i odziedziczył po ojcu tytuł beja i objął władzę nad osiedlonymi tam plemionami. Obszar jego władzy był niewielki i wynosił zaledwie 4.800 km2. Data tego faktu nie jest jednoznaczna, niektóre źródła podają 1280, a inne 1288 rok. Nie brak także źródeł, które podają także rok 1281. Tak jak ojciec pozostawał w zależności lennej i był wasalem Seldżuków, nie odważył się bowiem na zerwanie tej zależności. Płacił więc należny im trybut.

Od samego początku Osman prowadził walki przeciwko Bizantyjczykom, a granice jego niewielkiego władztwa były płynne. Panowanie Osmana nie przypominało jeszcze stabilnych rządów średniowiecznego władcy. Nie dysponował on regularną armią, która mogłaby zapewnić bardziej trwałe podstawy władzy. Osman rządził luźno związanymi ze sobą rodami i plemionami. Był przede wszystkim przywódcą tzw. ghazi (walczący za wiarę). Nazwą tą określano wówczas wojowników pogranicza. Żyli z rabunku, a usprawiedliwiali swoje działania obroną wiary i walką o rozszerzenie obszaru objętego panowaniem islamu. Osman położył podwaliny pod przyszłą potęgę turecką. W 1291 roku zajął Karacahisar, później Bilecik, Köprühisar i Yenisehir.

W Karacahisar kazał wprowadzić własne imię do piątkowej modlitwy muzułmańskiej (hutba), być może jako wynik inwestytury otrzymanej od sułtana seldżuckiego, bowiem od tej pory tytułował się emirem. Po kilku latach rządów Osman, wzmocniony sukcesami w walce z Bizancjum, ośmielił się zerwać zależność od Seldżuków. Prawdopodobnie w 1299 roku (tak podają niektóre źródła) przyjął tytuł sułtana, choć formalnie tytuł ten oficjalnie występować zaczął w tytulaturze władców osmańskich, dopiero za Bajezida I.

Osman systematycznie podbijał ziemie sąsiednich plemion oraz najeżdżał tereny Bizancjum, nad którym odniósł zwycięstwo w bitwie stoczonej w 1301 roku. Było to pierwsze większe zwycięstwo militarne Turków osmańskich odniesione w walce z niewiernymi. W wyniku tego sukcesu Osman zajął kolejne obszary wraz z miastem Eskişehir w latach 1301-1303. Prowadząc agresywną politykę podbojów, szybko powiększał obszar swojego państwa. Wraz ze słabnięciem Cesarstwa Bizantyjskiego rosło w siłę państwo Osmanów. Posuwając się w kierunku bizantyjskiej Brusy i Nicei, zdobył Gebze i Akhisar.

Podbój bizantyjskich ziem Azji Mniejszej nie był łatwy mimo osłabienia cesarstwa. Trudne było zwłaszcza zdobywanie miast, często potężnie ufortyfikowanych. Turcy nie znali jeszcze ani machin oblężniczych, ani sztuki burzenia murów. Zastosowali więc inną taktykę. Napadali i łupili okolice tychże miast. W ten sposób odcinali je od źródeł zaopatrzenia w żywność i zmuszali je głodem do kapitulacji. Tak właśnie już w ostatnich miesiącach życia Osmana (lub już po jego śmierci) została zdobyta przez jego syna Orchana stolica bizantyjskiej Bitynii - Brusa (po turecku Bursa). Miasto to opierało się Turkom przez 10 lat. Padło dopiero 6 kwietnia 1326 roku.

Osman zmarł w Sögüt, które uznawane jest za pierwszą stolicę Turków Osmańskich, ale jego ciało zostało pochowane w dopiero co opanowanej Bursie, która od tej pory przejęła rolę miasta stołecznego. Od imienia Osmana wzięła nazwę nie tylko dynastia panująca, ale również i państwo, zwane później oficjalnie państwem osmańskim - Osmanli Imparatorlugu Devlet-i Aliye-i Osmaniye, w skrócie DEVLET-I OSMANIYE.

sarkofag Osmana I w meczecie-grobowcu w Bursie

Autor: Darkol
darkol@osman.livenet.pl
www.armianiemiecka.tpf.pl
www.osman.livenet.pl

Bibliografia:
Bednarska Cz. : Warszawa 1951 - “Turcja”
Kołodziejczyk D. : Warszawa 2000 - “Turcja”
Potkowski E. : Warszawa 1990 - “Warna 1444″
Reychman J. : Wrocław 1973 - “Historia Turcji”
Reychman J. : Warszawa 1962 - “Dni świetności i klęski Turcji”
Reychman J. : Warszawa 1970 - “Dzieje Turcji do XVIII w.”